Russ 'The Voice' Bray

Dartschool: Fans kennen je als “The Voice.” Wat is de echte taak van een caller op het podium?

Russ Bray: Het omroepen van de score is slechts het begin. Je bent daar de scheidsrechter, de persoon die de leiding heeft. Wees duidelijk, bondig, eerlijk maar resoluut, en volledig onpartijdig, zelfs als goede vrienden tegen elkaar spelen. Die autoriteit zorgt ervoor dat een wedstrijd rustig en professioneel verloopt.

Wat verandert er voor de schrijver (marker) als er geen aparte podiumscheidsrechter is?

Volgens de regels wordt de schrijver dan de scheidsrechter. Je moet nauwkeurig, beheerst en in controle zijn. Wat enorm helpt, is weten welke routes de spelers verkiezen om te finishen. James Wade houdt bijvoorbeeld van tops en tens. Luke Littler neigt naar tops, tens en de 15’s. Luke Humphries is dol op 32 (D16). Bij een score van 82 gaat Humphries misschien voor Bull → D16, terwijl Littler vaak kiest voor T14 → tops - de context is cruciaal.

Wie houdt een schrijver aan het gissen?

Michael Smith en Rob Cross kiezen af en toe ongebruikelijke lijnen. Gerwyn Price werkt vaak naar 24 omdat hij gek is op D12 - dat kan je overvallen als je er niet klaar voor bent.

We zien steeds vaker double–double finishes. Is dat een trend of hype?

Een echte trend. Bij 72 zie je nu D18 + D18, en tegenwoordig zelfs D19 + D19. Jaren geleden zag je nooit iemand dubbel 19 proberen. Ook de Bull/25 wordt veel vaker gebruikt dan "vroeger". Er was een tijd dat gaan voor de Bull werd gezien als aanstellerij. Ik herinner me Phil Taylor tegen Kevin Painter in de Circus Tavern. Phil won op de Bull terwijl Kevin nog mijlenver van een finish was; Kevin vatte het persoonlijk op omdat het voelde als iemand belachelijk maken. Vandaag de dag? Dan is de Bull gewoon een extra dubbel.

Hoe herstel je van een duidelijke fout als schrijver?

Vergeet het en ga verder. Spelers maken ook fouten; ze mikken op 10 en raken 15. Corrigeer het en ga door; laat één foutje niet uitmonden in een sneeuwbal-effect naar de volgende leg.

Heb je advies over ritme of timing voor mensen aan het scorebord als het spel snel gaat?

Neem je tijd. Als je niet zeker bent, zorg dan dat je het zeker wéét. Je mag de worp kortstondig ophouden om de score te bevestigen; dat is beter dan gokken. De regels staan spelers toe om twee dingen te vragen: “Wat is er gegooid?” en “Wat staat er nog?” Eigenlijk zou ik “Wat staat er nog?” op professioneel niveau willen afschaffen; het is hun taak om dat te weten. Maar zolang het bestaat, moet je snel en accuraat antwoorden.

Dat vraagt om hoofdrekenen op hoge snelheid.

Precies. Een voorbeeld: Mervyn King had ooit 142 over. Hij raakte T20… mikte daarna op T14 maar raakte T11, en vroeg: “Wat staat er nog?” Ik moest direct opnieuw rekenen: $142 - (T20 + T11) → T49 over; hij gooide T17 en hield 32 over. Zo snel moet je brein werken.

Tablets zijn tegenwoordig overal op lokale toernooien. Is dat nuttig of schadelijk om te leren schrijven?

Ik ben van de oude stempel. Bij het darten op café moest je schrijven of je speelde niet, zo leerde je het. Tablets maken het te makkelijk en helpen de podiumscheidsrechter niet, je brein moet nog steeds het werk doen. Ze zijn geweldig voor statistieken en externe formaten, maar ze vervangen het oordeelsvermogen of de stem niet. Pen en papier leren je het vak.

Drie focuspunten voor een jonge schrijver die een belangrijke wedstrijd krijgt?

1. Ken je bord en de getallen. Zorg dat je de standaardroutes in je hoofd hebt zitten.

2. Ken de voorkeuren van de spelers (tops/tens versus D16, Bull-gewoontes).

3. Controleer het tempo: adem, controleer, kondig duidelijk aan. Indien nodig: pauzeer en bevestig.

Hoe werd jij de man met de microfoon bij de Professional Darts Corporation (PDC)?

De scheidsrechter van een county-wedstrijd kwam niet opdagen; ik sprong in en vond het geweldig. Later, tijdens de WDC/PDC-split, accepteerde ik een uitnodiging als reserve-referee. Blackpool 1996 was de doorbraak. Nadat ik twee vroege (niet-live) wedstrijden had gecalld, zei toernooidirecteur Tommy Cox: “We gaan met drie scheidsrechters werken, welkom.” De volgende grote toernooien waren de WK’s van 1996/97.

Zijn getallen je altijd makkelijk afgegaan?

`Ja, darts bestaat uit cijferreeksen en ik ben altijd behoorlijk goed geweest in rekenen. Dat helpt.

Nog steeds zenuwachtig?

Nee, na al die jaren kijk ik eerder uit naar de wedstrijden dan dat ik ze vrees.

Hoe verdelen scheidsrechters een sessie in de praktijk?

Dat hangt af van het format. Bij de World Series in Saudi-Arabië (best-of-11) deden we er twee op, twee af. Bij het WK zijn er vaak twee scheidsrechters per sessie die elkaar afwisselen.

We vragen dit altijd aan onze gasten: met welke darts gooi je zelf?

Unicorn heeft mijn signature set gemaakt, de 21 grams Russ Bray darts. Ze zijn momenteel niet te koop, maar dat is wat ik gebruik.

Tot slot, als een lezer slechts één ding van je onthoudt?

Leer het bord uit je hoofd. Leer je getallen. Als je hier mist, weet je waar je de volgende pijl moet gooien; vanaf daar wordt alles makkelijker.

Interview door Tommy (Dartschool). Bewerkt voor duidelijkheid en lengte.